مالیات بعنوان یکی از مهمترین منابع درآمدی دولتها، برای هزینه کردن در مصارف عمومی کشور است که از درآمد مردم دریافت می شود. اما تحقق درآمد مالیاتی با وجود فرار مالیاتی دچار اختلال می شود. فرار مالیاتی امروزه یک مسأله جدی و قابل توجه برای اغلب کشورهاست. هرگونه تلاش غیرقانونی به منظور عدم پرداخت مالیات مانند ندادن اطلاعات لازم درمورد عواید و منافع اموال مشمول مالیات به مقامات مسئول، فرار مالیاتی خوانده می شود.


یکی از اصلی ترین منابع درآمدی مالیات از طریق مالیات بر صادرات و واردات بدست می آید که از افراد خاصی که کارت بازرگانی دارند و در کار صادرات و واردات هستند گرفته می شود. کارت بازرگانی بر اساس قوانین گمرکی کشور، مجوزی است که دارنده ی آن، اعم از شخص حقیقی و حقوقی، می تواند با داشتن آن، اقدام به تجارت در عرصه واردات و صادرات کالا کند. این تجارت از ثبت سفارش و ترخیص کالا تا واردات از مناطق آزاد، حق العمل کاری در گمرک و صادرات کالاهای مجاز را در بردارد. بر این اساس، ورود و صدور کالا برای کلیه تجار آزاد نیست و بازرگانانی می توانند مبادرت به ورود و صدور کالا کنند که دارای کارت بازرگانی باشند.


سوء استفاده از کارت بازرگانی توسط فرصت طلبان یکی از روشهای فرار مالیاتی در سالهای اخیر بوده است. یکی از شایعترین انواع فرار مالیاتی و اخلال در نظام تجارت مربوط به کارت‌های بازرگانی یا اصطلاحا یک بار مصرف است که به نام افراد بی نام و نشان و بی بضاعت صادر می‌شود تا ردی از خود برای پرداخت مالیات و حقوق دولت به جای نگذارند.


موضوع سوءاستفاده از کارت‌های بازرگانی به منظور فرار از پرداخت مالیات در استان‌های مختلف کشورمان از دور افتاده‌ترین مناطق مرزی تا شهرهای نزدیک به پایتخت و کلان‌شهرها یکی از مشکلاتی است که همواره بر سر فعالیت‌های اقتصادی مولد سایه انداخته است; معادله‌ای که هرچند در برخی دوره‌ها راه کارهایی برای حل و فصل آن ارایه شده اما هنوز مشکل سوء استفاده از کارت های بازرگانی به پایان نرسیده است.


در این میان دریافت کارت‌های بازرگانی توسط افراد و قشرهای محروم و بی‌اطلاع از روند تجارت و سوءاستفاده برخی واردکنندگان یا صادرکنندگان کالا و دلالان از این کارت‌ها، ابزاری برای فرار مالیاتی شده است به طوریکه نظام اقتصادی و مالی کشور را با چالش مواجه کرده است. به همین منظور ساماندهی کارت های بازرگانی و آگاهی دادن به افراد جامعه از تبعات سوء استفاده از این کارت ها بسیار ضروری است.

سازمان امور مالیاتی