با تصویب قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱ ماده۹۷ که در مورد مالیات علی‌الرأس بود به‌طور کلی تغییر کرده و در واقع روش تعیین علی‌الرأس مالیات از این ماده کلا حذف شد. این ماده بعد از اصلاح، درخصوص دستیابی به درآمد عنوان می‌دارد که درآمد مشمول مالیات اشخاص حقیقی (و براساس ماده ۱۰۶ ق.‌م.‌م اشخاص حقوقی) که مکلف به تسلیم اظهارنامه هستند به استناد اظهارنامه مالیاتی مودی که با رعایت مقررات مربوطه تنظیم و ارائه شده و مورد پذیرش قرار گرفته باشد، خواهد بود. در ادامه این ماده بیان می‌دارد که سازمان امور مالیاتی کشور می‌تواند اظهارنامه‌های مالیاتی دریافتی را بدون رسیدگی قبول و تعدادی از آنها را براساس معیارها و شاخص‌های تعیین شده یا به‌طور نمونه انتخاب و برابر مقررات مورد رسیدگی قرار دهد. این ماده ادامه می‌دهد که در صورتی که مودی از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت قانونی و مطابق با مقررات خودداری کند، ‌سازمان امور مالیاتی می تواند نسبت به تهیه اظهارنامه برآوردی براساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مودیان از طرح جامع مالیاتی و مطالبه مالیات متعلق به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام کند. همچنین در تبصره این ماده نیز صراحتا آمده که سازمان امور مالیاتی موظف است حداکثر ظرف مدت سه سال از تاریخ ابلاغ این قانون، بانک اطلاعات مربوط به نظام جامع مالیاتی را در سراسر کشور مستقر و فعال کند یعنی مواد ۹۷، ۹۸، ۱۵۲،۱۵۳، ۱۵۴ و ۲۷۱ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۸۰ حذف و روش جدید محاسبه درآمد مشمول مالیات باید به کار گرفته شود.

بنابراین با عنایت به مراتب فوق ، نکته حائز اهمیت این است که در رسیدگی های آتی برای عملکرد سال ۱۳۹۸ به بعد روش تشخیص علی الراس حذف و رسیدگی ها بر مبنای اظهار نامه مودیان صورت خواهد پذیرفت. برای انجام این مهم، تکالیفی بر عهده مودیان مالیاتی گذاشته شده که از جمله آن می توان به مفاد ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱ اشاره نمود که اشعار می دارد صاحبان مشاغل موضوع این فصل موظفند دفاتر و یا اسناد و مدارک حسب مورد را که با رعایت اصول و ضوابط مروبوط از جمله اصول و ضوابط مربوط به تنظیم دفاتر تجاری موضوع قانون تجارت در خصوص تجار تنظیم می گردد برای تشخیص درآمد مشمول مالیات، نگهداری و اظهارنامه مالیاتی خود را براساس آنها تنظیم کنند .

با توجه به توضیحات فوق اظهار نامه هایی که با رعایت مقررات مربوطه تنظیم و در مهلت مقرر قانونی ارسال شود، مورد پذیرش قرار خواهد گرفت. مورد پذیرش قرار گرفتن، بدین معنی می باشد که بدون رسیدگی همان میزان درآمد و سود و زیانی را که مودی ابراز نموده است عینا” مورد قبول واقع و بدون صدور برگ تشخیص مالیات، برگ قطعی صادر و به مودی ابلاغ می گردد.

لازم به ذکر است ، وفق مفاد قسمت اخیر ماده ۹۷ قانون مالیات های مستقیم ، سازمان امور مالیاتی کشور می تواند در جهت راستی آزمایی مندرجات اظهار نامه ابرازی مودی ، تعدادی از اظهار نامه ها را بر اساس شاخص ها و معیار های تعیین شده مورد بررسی و حسابرسی قرار دهد .

بنابر این مالیات ستانی بر مبنای اطلاعات واقعی به دست آمده از بانک های اطلاعاتی، عملا نظام مالیاتی را به سمت شفافیت هر چه تمامتر، کاهش فرارهای مالیاتی و تحقق عدالت مالیاتی سوق داده و همراهی و تعامل بین اصناف، بنگاه های اقتصادی با سازمان امور مالیاتی را بیشتر نموده و این اعتماد به مردم و ملاک قرار گرفتن اطلاعات مودیان می‌تواند زمان وصول مالیات را به حداقل برساند.

سازمان امور مالیاتی